Er is iets gaande. Eergisteren boven onze kaap, de Ponta da Atalaia, roodstuitzwaluw, daarna niet meer. Gisteren ineens koereiger (vanmiddag kwam ie ineens weer aanvliegen). En vanmorgen ineens een blauwe rotslijster en een juveniele roodkopklauwier. En dan zijn er ook nog de vale gierzwaluwen die ook vanmorgen weer met tientallen boven zee en boven de kliffen foerageerden. Het is nog pas juli (nog net), maar de trek begint al aardig op gang te komen. Spannende tijden, zeker op een kaap als deze, met zijn stekelige struikgewas, zijn ruigtevegetatie en zijn hogere bosjes hier en daar en aan bijna alle kanten omringd door de oceaan.
Boven zee vanmorgen weer de inmiddels gebruikelijke kuhls pijlstormvogels. Die blijven geweldig, ik ben er nog niet helemaal aan gewend. Zo rustig, zo kalm en ontspannen als die over de golven glijden, een paar lome vleugelslagen maken en daarna meters lang roerloos over zee zweven, de grote bogen die ze daarbij maken, prachtig! En als er dan ineens iets kleiners, iets tengerders tussendoor snelt, veel onrustiger, met gehaaste vleugelslagen en tussendoor nauwelijks tijd voor glijfases, dan weet je dat je iets anders in beeld hebt. Veel donkerder, groezelige onderzijde: vale pijlstormvogel, knallend naar west. Vanmorgen voor het eerst, en meteen drie keer. Vooral de tweede, vrij dicht onderlangs, was prachtig. En ook over zee zeven grote sterns. Geen topsoort natuurlijk, maar de afgelopen dagen waren ze er niet. Ook over zee dus al trek. De meeste mensen denken bij vogeltrek aan de herfst, maar die begint dus al in juli. Geeft goede hoop voor de komende week.
Verder vanochtend met zijn vieren een beetje in het dorp rond gehangen. Op het strandje waar een kuifaalscholver op zee en een mooie zwarte wouw laag over, en in het centrumpje met winderige terrasjes en pleinen.
's Middags nog even met Harriët over de kaap naar de haven gewandeld. Harde wind weer, en volop zon. Zeer fraai een (of de?) zwarte wouw, min of meer ter plaatse.
30 juli 2023
Verder lezen over Portugal: Cabo São Vicente
Topdagje vandaag. Zo'n dag dat alle rottigheid in de wereld nog slechts achtergrondruis is. Met fijne soorten als blauwe rotslijster, rode patrijs, alpenkraai, iberische klapekster, blauwe ekster, geweldige kuhls pijlstormvogels weer en als klap op de vuurpijl weliswaar geen vogels maar grijze dolfijnen ofwel grampers, daarmee was natuurlijk heel de wereld wel een beetje bijzaak en werden alle eventuele sombere bespiegelingen en beschouwingen naar de achtergrond gedrongen. Morgen misschien weer, niet vandaag.
Om te beginnen vanmorgen vroeg op pad naar het noordwesten, naar het gebied dat op Birdwatching.eu zo wordt aangeprezen. Cabo Sao Vicente in de verte en daarachter en boven een opvallende band bewolking. De Kaap zelf leek af en toe wel in de mist te liggen. Weinig wind nog, zoals elke ochtend. Eerst langs de kustweg gelopen. Prachtige klifviews, al was het me daar vanochtend niet om te doen. Twee zingende lijsters leken wel vrouwtjes blauwe rotslijster. Of jongen, maar dus wel zingend. Maar met dat postuur, die tekening en die blauwe zweem kon ik er niets anders van maken.
Verderop landinwaarts gedwaald door een afwisseling van halfkale prairie, stekelig struikgewas, af en toe een akkertje en stoer pijnbomenbos. Wildernis! Overal kwetterende kleine zwartkoppen, hoewel de meeste onzichtbaar bleven. Raadselachtige geluiden tot een rode patrijs fraai over de vegetatie vloog. Verre bijeneters. Mooie iberische klapekster. En zelfs een groepje alpenkraaien laag over, hun rode snavel fier voor zich uit gedragen. Ze kunnen natuurlijk niet anders. Langs het bos terug. Hop. En tenslotte om het af te maken bij een landhuis, verscholen in de wildernis, enkele fraaie blauwe eksters, waar ik extra blij mee was na mijn kortstondige buswaarneming een paar dagen terug die immers nog om verbetering vroeg.
Op onze kaap nog even de koereiger opgezocht die Harriët daar vanmorgen gevonden heeft.
Vanmiddag met zijn allen naar het oude fort, de Fortaleza de Sagres, op onze buurkaap waar we altijd zo mooi zicht op hebben. Inmiddels een stormachtige noordenwind, zoals elke middag hier. Ik was bijna bang dat we over de bescheiden muurtjes zouden worden geblazen die ons tegen de tomeloze diepte en de woest rond de rotsen woelende oceaan onder ons moesten beschermen.
Mooie oude fortificaties hoog op de vijftig meter hoge kliffen. Portugals cultureel erfgoed want het is het oude fort van Hendrik de Zeevaarder, die hier zijn ontdekkingstochten begon en met ‘rijke buit’ terugkeerde. Over de aard van die rijke buit zal ik het niet hebben, niet vandaag. Ook hier prachtige klifviews, en uitzicht op Cabo Sao Vicente dat nog steeds half onder een vreemde band bewolking schuilging. Boven zee jan van genten, soms vlakbij prachtige kuhls pijlstormvogels en toen bijna recht onder ons die dolfijnen. Af en toe waren ze prachtig zichtbaar, tot meer dan half boven water. Niet helemaal zoals je je dolfijnen had voorgesteld: veel grover, veel bonkiger, met veel wit en een opvallende stompe kop. Grijze dolfijnen, ook wel grampers genoemd.
29 juli 2023
Verder lezen over Portugal: Vogeltrek
We zitten hier in een voor ons doen ongebruikelijk luxueus appartement. Vroeger sliepen we altijd in ons eigen tentje. Later ook wel in stacaravans of in vaste huurtenten op campings, in trekkershutten en eerlijk gezegd steeds vaker in eenvoudige vakantiehuisjes. Maar dit ruime driekamerappartement, van alle gemakken voorzien, met privézwembad exclusief voor de gasten van het complex en met uitzicht op de oceaan, dat is nieuw voor ons. En ik moet zeggen, het bevalt best.
Vanmorgen vroeg eerst terug naar het nabije uitzichtpunt van gistermiddag, de Ponta da Atalaia. Nu met telescoop. Vroege ochtend, nog weinig wind en mooi licht. Onderweg betaalde zich dat meteen uit in vogeltjes die gisteren verborgen waren gebleven maar zich nu wel af en toe lieten zien: kleine zwartkop, kuifleeuwerik, graszanger en roodstuitzwaluw. En vanaf het uitzichtpunt stalen de kuhls pijlstormvogels en vale gierzwaluwen de show. Van de vaaltjes zwermden er wel honderd rond de kliffen en op een gegeven moment foerageerden er tientallen pijlen waarvan sommige niet al te ver weg boven zee. Met ook nog zwartkopmeeuw, enkele jan van genten en kuifaalscholver een welbestede ochtend.
's Middags, toen de wind weer was losgebroken, op zoek naar het estuariumpje dat Birdingplaces.eu had aanbevolen, bij het strand voorbij het haventje. Helaas geen estuarium te bekennen. De boel was compleet uitgedroogd, dat krijg je met die mediterrane zomers van tegenwoordig, dus daar hoeft u niet meer heen. Wel vanaf het strand mooi zicht op omringende kliffen en een rotseiland in zee.
28 juli 2023
Verder lezen over Portugal: Fortaleza de Sagres
Vanmorgen met volle bepakking naar het metrostation gelopen om onze reis naar Sagres aan te vangen. Die verliep maar weer eens vlekkeloos, al was ie lang en vermoeiend. Eindeloze bustocht door en langs kurkeikenbossen, olijfbomenplantages en eucalyptusopslag, glooiende en schaars begroeide prairies en rotsig heuvelland. Mooie doorsnede van Portugal. Grote stukken heuvelland waren slechts bezet met kreupelhout en nog piepjong bos: resultaat van enkele van de vele bosbranden in Portugal de afgelopen jaren? Waaruit maar weer zou blijken dat de effecten van die bosbranden voor de natuur lang niet altijd zo dramatisch zijn. De natuur herstelt zich meestal wel. Wat feitelijk geldt voor vrijwel alle destructie die de mensheid de aarde aandoet: voor de natuur geen probleem, voor de mens des te meer.
Onderweg één slangenarend en twee dwergarenden. En in Portimao blauwe ekster op telefoondraad, een van mijn wenssoorten deze vakantie maar ik wil hem natuurlijk wel nog wat langer.
Bij nadering van Sagres werd het landschap steeds leger, steeds kaler en steeds kariger. We naderden het einde van de wereld, of het einde van de Europese wereld in ieder geval, van de Europese beschaving. Eeuwen van cultuur, eeuwen van literatuur en schilderkunst, van muziek en bouwkunst, van al die dingen die de mens aan moois heeft gecreëerd en die je soms zo optimistisch kunnen stemmen want hoe slecht kan de mens zijn als die zoveel moois heeft gecreëerd? verderop was er niets meer van, was er niets dan duizenden kilometers oceaan. Tot duizenden kilometers verderop het Amerikaanse continent het stokje als het ware overneemt.
We zijn dus in Sagres, de meest zuidwestelijke stad van Europa. Hierna zijn nog slechts die duizenden kilometers oceaan. Sagres is een heerlijk stadje, of dorp bijna, al moet ik nog even nadenken wat er zo heerlijk aan is want traditioneel stedenschoon heeft het niet veel en sommige mensen zullen het misschien saai vinden. Misschien is dat wel wat ik er zo fijn aan vind. Saai misschien, maar ook gemoedelijk, niet al te druk, een beetje aftands ook. Vervallen grandeur en braakliggende veldjes en karige akkertjes die tussen de bebouwing verdwaald zijn geraakt, dat soort zaken. Al heb je die in Lissabon ook.
De omgeving oogt op het eerste gezicht geweldig, met zee en strand en met monumentale kliffen en schaars begroeide prairies met ondoordringbare stekelbosjes en met agaves en palmbomen als ornamenten. Al een klein uurtje op een fraai uitzichtpunt aan zee gestaan, niet meer dan een paar honderd meter van ons appartement vandaan en met zicht op die duizenden kilometers oceaan van hier tot aan Zuid-Amerika en jawel, wat ik al hoopte: zicht op kuhls pijlstormvogels! Fraai keilend want er staat ineens een bijna stormachtige noordenwind. Af en toe zie je even die witte gestalten boven de golven, als ze hun onderzijde naar je toekeren. De meeste ver boven zee maar eentje geruime tijd redelijk dichtbij en prachtig te zien. Hier kom ik nog wel een paar keer terug, en dan met telescoop. Benieuwd wat dat gaat opleveren.
27 juli 2023
Verder lezen over Portugal: Sagres
Vandaag moest ik om te beginnen even beneden vogelen want dat is wat ik doe, waar ik ook ben. Dat was behoorlijk succesvol. Al meteen bij een parkeerplaats twee fraaie hoppen, en dat zijn letterlijk tropische verrassingen. Even later eentje prachtig van nabij kunnen bezichtigen toen ie foerageerde op en rond het kinderspeelplaatsje aan de andere kant van de flat. Heerlijke start van de dag. Hier ook eurokanarie en diverse zwarte roodstaarten. En op het veld diverse graszangers en zwarte spreeuwen en nu ook wat gierzwaluwen over, waaronder in elk geval één gewone, die we in Nederland ook volop hebben, en drie vale, de Zuid Europese variant. Het enige wat niet wilde lukken, was kleine zwartkop. Wel geregeld horen roepen maar ik kreeg hem niet in beeld.
Dat alles gewoon in de metropool Lissabon. Aan alle kanten om me heen waren nog de woonflats zichtbaar.
Na ontbijt weer Lissabon in. Eerst naar Restauradores en met het tamelijk beroemde klimtrammetje omhoog naar een parkje met fraai uitzicht over de stad. Echt heel toeristisch; of je wilt of niet, je maakt hier deel uit van het wereldwijde massatoerisme. De drukte om ons heen bewijst dat wel. Wil je die drukte niet, dan moet je thuisblijven. Maar dat zou jammer zijn want die uitzichten …, en ook de gezellige drukte, de soms virtuoze straatmuzikanten en de koningspage in het bloemenperk een verdieping lager. En ook de blauwkoparatinga‘s, al zijn dat zo'n beetje de halsbandparkieten van Lissabon. Halsbandparkieten heb je trouwens ook wel in Lissabon.
Bezoek gebracht aan de Igreja Sao Roque, van buiten stoer en hoekig, van binnen zo rijkelijk geornamenteerd dat je er duizelig van zou worden. En lopend, per uitpuilend antiek trammetje en opnieuw lopend naar het Castelo San Jorge. Daar, hoog verheven boven het hart van Lissabon, de verdere middag doorgebracht. Fijne combinatie van luieren en bezichtigen. Mooie plek waar de herinneringen aan de oude geschiedenis je tegemoet komen, prachtige uitzichten ook en prachtige vale gierzwaluwen hier ineens, subtiel anders dan de vogels die we thuis wel kennen. Maar opnieuw kleine zwartkop niet kunnen vinden, hoewel ik die geregeld hoorde.
26 juli 2023
Verder lezen over Portugal: Naar het zuiden
Vooraf wil ik even gezegd hebben dat ik vind dat we echt minder moeten gaan vliegen. Maar ik heb natuurlijk even geen recht van spreken meer, aangezien ik nu al voor de tweede keer ben wezen vliegen dit jaar. Ik schaam me daar wel een beetje voor maar desondanks vind ik dat we echt minder moeten gaan vliegen. Ik beloof dat ik tenminste tot en met volgend jaar niet meer in een vliegtuig stap.
Over tot de orde van de dag: het veel te lange vakantieverhaal waarmee collega’s elkaar op de eerste dagen na de vakantie vervelen in de pauze. Ik zal proberen het kort te houden. Gisteravond laat in Lissabon aangekomen. De vliegreis verliep weer vlekkeloos. Ik snap niet waarom ik daar elke keer weer zo zenuwachtig om ben. We logeren bij Bart-Jan en Inês en dat is als altijd gezellig en comfortabel. Beneden is nog altijd dat braakliggende terrein met verwilderd grasland, rondzwervende bosjes kreupelhout en hoog opgaand suikerriet, waar ik altijd graszanger en kleine zwartkop had, met daarachter de opslag waar de containers huizenhoog liggen opgeslagen. Vanochtend alleen van bovenaf gekeken. Naast geluidjes van graszanger en kleine zwartkop onder andere zwarte spreeuwen en zomertortel.
Verder vandaag beetje gekriskrast door Lissabon. In Carnide smalle straatjes en dorpspleintjes en een terrasje met drank en spijzen. In het centrum op het Praça do Commercio gestaan, aan de Taag gezeten (geelpootmeeuwen, zwartkopmeeuw en eindelijk één vale gierzwaluwen; de gierzwaluwen lijken hier meest alweer vertrokken) en door Alfalma gedwaald. Voor wie Lissabon kent is dat voldoende informatie. Voor wie Lissabon niet kent: ga erheen. Naar Alameda en van daar naar de Fonte Luminoza, neoklassiek, nationalistisch (of fascistisch zo men wil, in elk geval gebouwd in de hoogtijdagen van het fascisme) fonteinmonument, een overweldigend kunstwerk met elegante blote dames en krachtige, gespierde heren: ideaalbeeld van een traditie die we nog steeds niet helemaal achter ons hebben gelaten. En ik vond het eerlijk gezegd niet eens lelijk. Wat dat over mij zegt, laat ik in het midden. Tenslotte naar het Parque das Naçoes, voormalig expoterrein aan de Taag. Met onder andere de watervulkanen, die het niet deden vandaag.
Alweer een week zit er een slangenarend in de buurt. Wordt geregeld gezien in de Zodden, bij Westbroek, en een stukje verder naar west in polder Maarsseveen. Nou is een slangenarend allang niet meer wat-ie vroeger was, niet meer een soort waarvoor je onmiddellijk op de fiets, of zoals sommige mensen in de auto springt, zelfs in Utrecht niet, maar na een week vond ik het toch wel tijd worden om ook eens te gaan kijken. Vlak om de hoek immers.
Het was zonnig, het was warm en er was weinig wind: het was weer zomer. Bij aankomst wist men mij te vertellen dat de vogel anderhalf uur geleden voor het laatst gezien was en toen verdwenen was in die bosrand daar in de verte. Daar moest-ie nog wel zitten, veronderstelde men. En het lange wachten kon weer beginnen. Wachten dat, behalve door het aangenaam gezelschap van enkele lokale vogelaars, ook werd veraangenaamd door onder andere twee visarenden die zich af en toe lieten zien, door een bruine kiekendief, af en toe een purperreiger of grote zilverreiger en door de nodige ooievaars in de buurt die ons dwongen elke grote zwever die we in de lucht ontdekten aan een nadere beschouwing te onderwerpen. Maar toen ontdekte ik hoog in voornoemde bosrand, half verscholen achter het hoogste gebladerte, een roofvogel die er verdacht uitzag. Hij leek fors en had veel wit op keel en borst. Meer zagen we er niet aan maar van een meter of vijftig verderop was het zicht op de vogel ineens veel beter. Grotendeels vrij zichtbaar zat-ie daar bovenin de bosrand. En inderdaad: slangenarend. Fier en indrukwekkend, hoewel ver weg, zat-ie daar om zich heen te kijken.
En het lange wachten kon verder gaan. Wachten tot de vogel zou gaan vliegen en aan alle eventueel nog resterende beetjes twijfel een einde zou maken. Geruime tijd leek hij daar weinig aanstalten toe te maken. In de buurt joeg een boomvalk, af en toe werden we afgeleid door een visarend en toen we weer keken zat-ie er ineens niet meer. Slechts een verre leegte tussen de takken waar zojuist nog een slangenarend had gezeten. Eén moment van verbouwerering maar al gauw vonden we hem terug, precies zoals we al urenlang hadden gehoopt: in majestueuze vlucht boven dezelfde verre bosrand waar we al uren naar hadden staan kijken. Soms met trage vleugelslag en soms roerloos cirkelend maakte hij een einde aan alle eventuele restjes twijfel die er eigenlijk al niet meer waren: een slangenarend in vol ornaat. En ondanks de nivellering die de soort de laatste jaren heeft ondergaan, nog altijd een geweldige gebeurtenis.
5 september 2023
Meer uit het Utrechtse:
In de regen
