406: Afrikaanse woestijngrasmus

Toen gistermiddag bekend werd dat er vorige week enkele dagen een afrikaanse woestijngrasmus verblijf had gehouden op een geheime plek nabij Alphen a/d Rijn, was op internet de beer los. Verontwaardiging om het stilhouden van deze soort en begrip voor de goede bedoelingen van de geheimhouders vochten om voorrang. Vooral de mededeling dat de vogel sinds bijna een week niet meer was gezien en dus waarschijnlijk vertrokken was, deed bij velen pijn. Want afrikaanse woestijngrasmus is een nieuwe soort voor Nederland, een standvogel uit Noord Afrika die slechts heel zelden de Middellandse zee oversteekt en nog nooit zo ver noordelijk was vastgesteld. Dat dat mogelijk ook implicaties heeft voor zijn status als al dan niet wilde vogel, werd door de meesten aanvankelijk nog even door de vingers gezien. Voor velen was het een droomsoort en een heus drama om die op deze manier mis te lopen.
Dus toen vanochtend tegen veler verwachting in de vogel werd teruggevonden, was de beer opnieuw los. Dit keer niet alleen op internet, maar vooral ook in het veld. De taferelen die volgden waren voorspelbaar maar ook af en toe hilarisch. Massa’s verlieten huis en haard, kantoor en werkplaats en een lange stoet van vogelaars, telescopen over de schouder (wie niet goed keek kon zomaar denken dat het jagers waren met hun geweer over de schouder), schuifelde en glibberde voetje voor voetje door de vette klei van Hollands Groene Hart, langs gemaaide maïsvelden en gebaggerde sloten en over gammele bruggetjes en losse planken, en verzamelde zich op een plek midden in de polder waar het vogeltje zich blijkbaar ophield. Tegenwoordig, en eigenlijk al vele jaren, kun je dergelijke taferelen van tevoren uittekenen: de rijen geparkeerde auto’s, de haastige vogelaars met gespannen koppen, de rijen telescopen en de high fives en gebalde vuisten (of de vertwijfelde gezichtsuitdrukkingen, de sombere grimassen). Alleen de enscenering is telkens anders. Dit keer midden in oer-Hollands polderland, wel de laatste plek waar je een dergelijke zeldzaamheid zou verwachten, omringd door de platheid waaraan ons land zijn internationale naam en faam te danken heeft.
Oh, en ik doe daar zelf van harte aan mee hoor, aan die taferelen, ik lach er niemand zo hard om uit als mezelf. Bovendien, natuurlijk zijn we gek, natuurlijk verspillen we tijd en energie aan iets volmaakt nutteloos’, iets waar negen van de tien landgenoten niets van begrijpen, maar het is wel een belevenis, ik kan dat iedereen aanraden, baggeren door de klei op zoek naar een vogeltje nauwelijks groter dan een speldeknop.
Soms verlopen zulke twitches soepel en vlekkeloos en is de vogel zo gevonden. Dit keer ging het anders. Althans, voor mij en voor de mensen die ongeveer gelijk met mij arriveerden. Mensen die ons tegemoet kwamen, spraken ons bemoedigend toe: hij zat er nog, hij liet zich prachtig zien, kwam goed. Maar toen ik me bij de groep vogelaars voegde die midden in het weiland bij elkaar stonden te kijken naar een hekje op een bruggetje met een karig bosje brandnetels erachter, was de vogel net even uit beeld. Men wist zeker dat-ie rondhing in de schaarse begroeiing achter het hekje, maar toen hij zich na zowat een half uur nog steeds niet had laten zien, ging er toch maar iemand dichterbij een kijkje nemen. Hij loerde over het hekje, liep om het hekje heen en haalde nog even zijn been door het karige bosje brandnetels, maar niets. Geen spoor van de vogel
Tsja, daar staan we dan. Vind ‘m dan maar eens terug. Akkers in overvloed om ons heen, kale maïsakkers met stoppels en plantenresten zo ver het oog reikte, doorkruist door kilometers verwilderde slootkant en tot in de verte bruggetjes met hekjes en karige bosjes brandnetels. Beest was ons ontsnapt en kon wel overal zitten. De een keek hier, de ander daar en ik had al het gevoel van de dip van het jaar, wat zeg ik, de dip van de eeuw en toen …
Ik had er al niet meer op gerekend maar tot opluchting van velen werd afrikaanse woestijngrasmus anderhalve brug verderop teruggevonden. Zodat we toch weer met zijn allen een feestje konden bouwen. Want oei, wat was-ie mooi! Zo dichtbij als sommige anderen ‘m gezien hadden, getuige de magistrale foto’s die van ‘m verschenen zijn, zo dichtbij kreeg ik ‘m niet te zien maar af en toe liet de vogel zich open en bloot zien en vol in de telescoop was dat ruim voldoende voor een geestverruimende ervaring. Die kleur! Iets tussen bruin en geel in, van een zonnigheid waarvoor de zon helemaal niet hoefde te schijnen vandaag. Hij scharrelde door de begroeiing, verdween soms geruime tijd uit beeld maar was steeds daarna weer helemaal vrij zichtbaar. Heerlijk!
En zo is toch weer alles goed gekomen.

26 november 2014


Meer: Medemblik

Toch getwitcht

In één week bonte tapuit, vale gierzwaluw en arendbuizerd: de twitcher in mij is aardig aan zijn trekken gekomen de afgelopen tijd. Dan kan er een moment komen dat je denkt: Nu Even Niet! Ik doe voor één keertje niet mee, trek me niets aan van turkestaanse klauwieren, kleine toppers of ringsnaveleenden en ga lekker iets anders doen. (Makkelijk praten natuurlijk: geen van drie nieuw. Als er bijvoorbeeld ergens een, ik noem maar wat, afrikaanse woestijngrasmus had gezeten, had ik natuurlijk wel anders gepiept.) Vandaag met Harriët een heerlijk dagje herfst gedaan, met bos en hei en veld en ven, alles in de daartoe geëigende herfstsfeer. Nou ja, niets nieuws onder de zon natuurlijk, het is ieder jaar min of meer hetzelfde liedje. Maar toch, ieder jaar minstens één keer verplichte kost, wat mij betreft.

Allereerst naar het Leersumse veld, met zijn ongerepte heidevelden, zijn stille vennen en zijn beboste kavels, alles gedrenkt in de laatste kleuren die de herfst nog voor ons in petto had. Niet veel vogels, op een van de vennen één dodaars, maar dat deed er niet toe.

En omdat we tijd over hadden, daarna de bus naar nog een stukje verder genomen, naar Elst om precies te zijn, om daar de fraaie, glooiende hooglanden van de Plantage Willem III te bezoeken. Nee, hoog is het er natuurlijk lang niet, dat weet ik ook wel, maar je kijkt er toch een klein beetje neer op het Rijndal en af en toe wekt die schijnbare ongereptheid van geaccidenteerd open land met stille bosranden en wat verspreide bosjes en kale boompjes toch die indruk. En ook al is ook die ongereptheid maar schijn en vooral het resultaat van mijn eigen fantasie (er is hier flink gekapt om mijn fantasie zover te krijgen, boomstronken steken als grafstenen uit de grond), het is er niet minder mooi om. En het leverde me toch maar mijn eerste klapekster op sinds anderhalf jaar: wel geen bonte tapuit, vale gierzwaluw of arendbuizerd, maar wel mijn soort van deze week. Dus toch nog getwitcht.

23 november 2014

405: Ondertussen in Den Helder

Den Helder is een mooie stad. Had ik dat laatst niet ook al eens gezegd? Daar zal dan wel reden voor zijn. Je hebt er een modern station, een watertoren, een moderne kerk en een winkelstraat. Een lange winkelstraat met vele winkels, een snackbar en diverse andere etablissementen, die je via drie rotondes naar de uiteinden van de stad brengt. Je zou er een mooie VVV-folder van kunnen maken. Maar wat je vooral hebt in Den Helder, en wat op die VVV-folder waarschijnlijk zou ontbreken, zijn zeldzame vogels. De lijst van topsoorten die alleen al dit jaar de stad en haar omgeving hebben aangedaan, begint langzamerhand mythische proporties aan te nemen. Ik noem een witstaartkievit, een sperwergrasmus, grote franjepoot en steppeklapekster, en dat zijn dan nog alleen de soorten die ik er gezien heb. Ik ben dit jaar dan ook een frequente bezoeker van deze parel van het noorden. En niet alleen om er de boot naar Texel te nemen.
Vandaag kwam daar vale gierzwaluw bij. Jawel, drie dagen na mijn bonte tapuit, één dag nadat Hans me één dag voor was (zo kunnen we inmiddels vaststellen, gisteren was ik er nog lang niet van overtuigd dat hij me slechts één dag voor zou zijn), en een jaar na onze beider dubbele dip van vorig jaar is vale gierzwaluw binnen.
Op deze kille en wat grijzige novemberherfstdag had ik de keus tussen Den Helder en de noordpunt van Texel. Treinsgewijs zijn die identiek dus ik kon mijn keuze tot het laatst uitstellen, maar eerlijk gezegd zag ik de onderneming naar het uiteinde van Texel op zo’n doordeweeks tussendoortje helemaal niet zitten, dus ik hield het bij Den Helder, ook al was de vogel van Texel al wel gemeld en die van Den Helder nog niet. Toen ik door de hierboven gememoreerde winkelstraat richting uitkant van de stad liep, begon ik me wel af te vragen of ik niet een fatale vergissing had gemaakt. Maar toen ik me door een boeiend allegaartje rond een volkstuincomplex en een kerkhofje naar de Huisduinerweg had begeven, wist men mij te vertellen dat de vogel zojuist nog was gezien. Kijk, zulke berichten horen we graag. En toen ik over de Huisduinerweg richting Huisduinen kuierde, zag ik al gauw de gierzwaluw vliegen boven de bebouwing verderop. De gierzwaluw waarvan bekend is dat het een vale gierzwaluw is, een opwindende gedachte. Zelf kon ik dat eerlijk gezegd niet vaststellen, maar een gierzwaluw was het zeker. Enige tijd kon ik hem volgen tijdens zijn snelle en zwenkende tocht over de huizen en over het veld aan de andere kant van de weg, tot-ie ergens richting vuurtoren uit beeld verdween.
Een goeie start, vond ik, en uiterst bemoedigend. Ik wilde hem natuurlijk wel nog een keer, en dan wat dichterbij. Met wat geduld moest dat wel lukken, meende ik. Maar de daarop volgende anderhalf uur geen spoor meer van de vogel. Niet alleen ík kon ‘m niet vinden, geen van de diverse vogelaars die ik tegenkwam had ‘m in de tussentijd gezien, en dat waren er aardig wat. Het is zoals we vale gierzwaluwen in Nederland inmiddels kennen: af en toe geruime tijd zoek, en dan ineens duikt-ie weer op. (Misschien is dat trouwens in Zuid-Europa niet anders, alleen zijn er daar zoveel dat het niet opvalt.) Dat laatste was voor mij niet meer weggelegd: toen zat ik alweer in de trein terug naar Utrecht.

11 november 2014

Op de elfde van de elfde bij Zoeterwoude …

Niet zonder ongeduld  maar met een betrekkelijk gerust gemoed zaten we in de trein van Utrecht naar Leiden Lammenschans. De gisteren door Adri de Groot in het polderland bij Zoeterwoude gevonden bonte tapuit was vanmorgen teruggevonden en bovendien was de plek nu bekend. Dat moest bijna wel goedkomen. Na drie gemiste lifers op rij de afgelopen weken die alle drie maar één dag hadden willen blijven, eindelijk weer eens een nieuwe soort op de lijst. En eindelijk mijn eerste bonte tapuit. Elke soort heeft een geschiedenis, iedereen heeft er wel een soort verhaal bij. Wat bonte tapuit betreft: dat ik ‘m tot nu toe altijd nog had weten te missen, was al een verhaal op zich. Natuurlijk, hij is zeldzaam zat maar vorig jaar zijn er bijvoorbeeld nog drie gezien. Alle drie waren echter na één dag alweer vertrokken: eentje op verboden terrein in de duinen en eentje op een onbereikbaar eiland. Voor de derde ben ik nog helemaal naar noord Friesland gereisd. Vergeefs.

Maar deze moest lukken.

Het was de aanloop naar weer zo’n nationaal evenement voor vogelaars dat ons in staat stelt even te ontsnappen aan de dagelijkse sleur. Wie daartoe in de gelegenheid was, op deze doordeweekse dinsdagochtend, kon even de beslommeringen van kantoor achter zich laten en ook zonder bonte tapuit is dat een feest. Waarom hebben we daar eigenlijk een bonte tapuit voor nodig?

In Leiden Lammenschans met de fiets de ommelanden in. Zon, klein beetje wind tegen en zacht voor de tijd van het jaar. De weg wees zich vanzelf. Zoeterwoude was gauw gevonden en van daar wisten we het wel. Bovendien was het groepje mensen bijeen temidden van het platste polderland een niet te missen baken en ook de berg van slootafval was al van verre zichtbaar. Duidelijker konden we het ons niet wensen. En bij aankomst zagen we al meteen het vogeltje opvliegen: eindelijk mijn eerste bonte tapuit.

Waren alle twitches maar zo gemakkelijk, zo recht toe recht aan: in één keer de plek gevonden en meteen de vogel in beeld. Zo gaat het lang niet altijd. Maar deze werkte in alle opzichten voorbeeldig mee. Hij leek geen enkele schroom te kennen en trok zich niets aan van de tamelijk massale, middels vervaarlijke apparatuur nadrukkelijk op hem gerichte belangstelling. Terwijl die belangstelling er toch behoorlijk dreigend uitzag (want kent een bonte tapuit het verschil tussen een geweerloop en een telelens?), foerageerde de vogel onverstoorbaar op en vanuit de berg afval die al van verre zichtbaar was geweest en geregeld liet hij zich zo adembenemend mooi zien, dat je voor even de algehele onvolmaaktheid van het al vergat. Het was een tamelijk rusteloos beestje maar toch gaf-ie ons telkens de gelegenheid ‘m uitvoerig en van dichtbij te bewonderen. En hij was prachtig. Voor een gewone toeschouwer misschien gewoon een vogeltje, maar voor een vogelaar een eerste winter mannetje bonte tapuit: zeldzaam, pas de negentiende voor Nederland. Rossige borst, gesleten (nou ja, zo oogde het, in werkelijkheid was het precies omgekeerd: slijtage zou te zijner tijd glanzend zwart tevoorschijn toveren maar nu nog) vaal zwarte keel en grauwbruine bovendelen waarin een zweem van zwart zichtbaar was. Onmiskenbaar. Een heerlijke belevenis. Zo nutteloos, waar is dat toch goed voor? vroegen we ons niet voor het eerst af, maar zo heerlijk. Weer een weekje een gelukkig mens. Ja, daar is dat dus goed voor.

En dat op de elfde van de elfde.

11 november 2014

Den Helder heeft het

Den Helder heeft het! Na witstaartkievit, sperwergrasmus (nou ja, objectief gezien hoort die in dit rijtje misschien niet thuis maar voor mij was-ie fantastisch) en grote franjepoot was het nu een steppeklapekster die ‘ons’ naar de top van Noord-Holland lokte. De vogel zat al anderhalve week of zo bij fort Erfprins achter de zeedijk, maar het was er tot vandaag niet van gekomen. Typisch gevalletje ‘mongolenwaaier’ dus. Vandaag was wat mij betreft de dag. Een tamelijk rustige, hoewel aan zee nog best winderige herfstdag, met wat wolkenvelden en wat zon maar droog en vrij zacht.

Ik hoef de eventuele lezer niet lang in spanning te houden want eenmaal bij het fort was het meteen raak. De vogel zat afwisselend op het hek beneden de dijk, op het gras voor ons, nog dichterbij op het hek en in de struikjes aan de overkant van de sloot. Gemiddelde afstand gedurende het uur dat ik me met ‘m bezighield: een meter of tien. Vol in de telescoop: geweldig! Wat een bruut van een vogel, zo’n steppeklapekster, met zware snavel en agressieve blik. Het merkwaardige is dat we na een vogel in 1994 achttien jaar hebben moeten wachten op het tweede geval voor Nederland, maar dat we twee jaar later alweer aan ons vierde, misschien zelfs vijfde geval toe zijn. Op een onbewaakt moment heb ik me laten ontvallen dat we er in al die jaren misschien een paar over het hoofd hebben gezien. Maar hoewel je dat natuurlijk niet helemaal kunt uitsluiten, moet ik daar nu toch van terugkomen. Bij een beetje vogelaar moeten als-ie zo’n vogel ziet toch wel de alarmbellen gaan rinkelen. Natuurlijk, het blijft een klapekster, maar die beige, wat zandkleurige tint die aan ‘m kleeft, het geringe contrast tussen boven- en onderzijde, het bescheiden oogmasker, zowel in omvang als in contrast en voor het oog afwezig, de grote handpenvlek en de relatief lange handpenprojectie, alles bij elkaar maakt het toch een behoorlijk afwijkende klapekster. Steppeklapekster dus. En hoewel velen voor mij dat al hebben vastgesteld en de vele foto’s afdoende zijn, vind ik het prettig om het ook zelf vast te kunnen stellen.

’s Middags nog een keer langs geweest. Aanvankelijk zat de vogel wat verder weg, maar uiteindelijk zagen we hem vlak voor ons op de dijk foerageren, vlak langs ons heen vliegen en zelfs enige tijd aan de zeekant van de dijk bezig. Nee, schuw was-ie niet.

Tussendoor nog een prachtige middelste jager boven het Marsdiep. Eerst vloog-ie dichtbij langs en daarna joeg hij boven zee achter de meeuwen aan. Een forse, donkere jager zonder warme, geelbruine tinten, met beperkt wit op de bovenvleugels en duidelijke dubbele flash op de ondervleugels. En bij Huisduinen tussen een paar honderd rotganzen twee witbuikrotganzen die behalve door hun opvallend witte buiken ook opvielen door hun wat bruinig ogende bovenzijde. Twee keer een leuke bonus dus. Mooi dagje weer.

26 oktober 2014

Tel uw zegeningen

De weersvooruitzichten waren niet al te bemoedigend voor de paar dagen Westkapelle die we gepland hadden. Hoewel de windverwachtingen voor mij persoonlijk misschien nog enig perspectief boden, was het vooral de voorspelde regen die ons zorgen baarde. Dus toen we zondag rond het middaguur in het dorp arriveerden en het nog altijd droog was, meteen de deur uit gegaan. Pakken wat je pakken kunt. Zeedijk, Noordervroon, wat akkertjes buiten het dorp en de begraafplaats, een veldje vol lijsters tussen bolvormige bergjes van een of ander gewas, geen idee wat en geen idee wat het daar deed (drogen zou de komende dagen niet gaan lukken), en een smelleken die ineens vlak voorlangs achter de in paniek opgevlogen lijsters aan ging en alweer verdwenen was voordat die beseften wat er was gebeurd. Dat hadden we alvast maar binnen. Dat de zon scheen en dat het vermaarde begraafplaatsje er prachtig herfstig bijlag onder die machtige vuurtoren, dat was allemaal meegenomen. En dat ik op dat vermaarde begraafplaatsje niet verder kwam dan een boel lijsters, roodborst, winterkoning, kool- en pimpelmees, een spaarzaam zingende tjiftjaf en een zucht staartmeesjes, ach, dat mocht de pret niet drukken. Houden we nog iets te wensen over.
Iets te wensen over, dat is wat de vogelaar gaande houdt. Dat is wat de vogelaar zo’n gelukkige mensensoort maakt. ‘Wie bevredigd is, is immers verlost van verlangen, en daarmee ontdaan van passie’, schreef Hanna Bervoets laatst in de Volkskrant. Wij vogelaars, wij hebben nooit gebrek aan passie, want we hebben altijd nog iets om naar uit te kijken. Naar zo’n perfecte zeetrekdag in Westkapelle bijvoorbeeld. Zo’n dag dat de pijlstormvogels met tientallen aan je voorbij waaien en dat vaaltjes massaal tussen de golven door dwarrelen. Het is me opnieuw niet gelukt. Toen ik zondagmiddag aan zee stond was de wind weliswaar flink aangewakkerd, maar die stond toen bijna evenwijdig aan de dijk: zuid tot zuidwest en dat is niet goed, wat zeetrek betreft. Maandagochtend leek het veel beter: pal west. Nou ja, ietsje zuidwest misschien? Maar dat ligt heel gevoelig in Westkapelle, heb ik altijd begrepen: ietsje zuidwest is het net niet helemaal, noordwest moet het zijn. Een paar uur lang zat ik (in mijn eentje! Dat was al geen goed teken natuurlijk) op de trektelpost over zee te turen en ik moest genoegen nemen met één grauwe pijlstormvogel. Nou was die ene grauwe pijlstormvogel prachtig vond ik, langdurig kon ik ‘m volgen door de telescoop, terwijl-ie af en toe actief vliegend en af en toe zeilend over zee trok, af en toe opstijgend op de wind en af en toe een golfdal in duikend. Even bleef-ie dralen tussen de meeuwen die achter een heen en weer koersende vissersboor hingen, daarna vervolgde hij zijn weg naar het verre zuiden. Brother, where are you going? Kon weleens heel ver weg zijn: de grauwe pijlstormvogels die in de Nederlandse wateren opduiken, keren uiteindelijk terug naar hun geboortegronden en die liggen diep in de zuidelijke oceanen. Alleen daarom al is voor mij als landrot één grauwe pijlstormvogel eigenlijk al geweldig en met ook nog een fraaie grote jager, een kleine jager en diverse jan van genten mocht ik natuurlijk niet klagen vond ik. Tel uw zegeningen.

Pas dinsdagmiddag draaide de wind naar noordwest. Pas dinsdagmiddag brak de herfst in alle hevigheid los. Over de zeedijk worstelden we ons tegen de tot stormkracht aangewakkerde wind naar het stenen bankje dat verderop enige luwte moest brengen en we moesten echt enorm ons best doen om niet van de dijk af geblazen te worden. Vanuit de luwte van het stenen bankje keken we uit over een zee die zich door de noordwesterstorm die inmiddels langs de Nederlandse kust stond, tot een woest monster had laten verheffen. Hoge golven, diepe dalen, schuimkoppen en metershoge erupties, alles af en toe oplichtend in schaars zonlicht en af en toe onder gitzwarte buienluchten: het was spectaculair. Diverse kleine jagers woeien langs en diverse jan van genten zeilden ogenschijnlijk moeiteloos tegen de storm in alsof het niet meer dan een mild lentebriesje betrof. En al zijn die op de betere zeedagen betrekkelijk gewoon, jan van genten zijn altijd geweldig. Bij gebrek aan albatrossen belichamen zij de vrijheid en het avontuur die horen bij de we­reldzeeën en hun stor­men.

Die echte topdag, ja, die was natuurlijk woensdag. Ik wil mezelf maar liever niet kwellen met wat er toen allemaal langs vloog. Zelf was ik toen alweer terug in Utrecht. Die perfecte zeetrekdag in Westkapelle, die blijft iets voor later, iets om eeuwig naar uit te kijken.

21 oktober 2014

Dutchbirding vogelweekend op Texel

Toen ik op zaterdagochtend in zachte regen over het doodstille eiland fietste, vroeg ik me af: waar moest het heen dit weekend? Terwijl de regen soms heel stiekem aanzwol tot je merkte dat je er toch nat van werd, kwamen leuke en spannende meldingen binnen van Terschelling, van Ameland, van Lauwersmeer en Maasvlakte, maar op Texel bleef de radio angstvallig stil. Zaten we op het verkeerde eiland vandaag? Zelf kwam ik ook niet veel verder dan wat watersnippen en een paar bontjes in de Petten, goudplevieren en rosse grutto’s en één kleine zilverreiger in de Mokbaai en een stel blauwe reigers over zee. Ach, allemaal leuk natuurlijk, wie het kleine niet eert … maar zelfs trek van betekenis leek er niet te zijn. Misschien wilden ze niet, met die regen. En waar al die vogelaars waren …?

Maar toen, zo rond het middaguur, kwam de melding van de dag binnen: daurische klauwier langs het Jan Ayeslag, helemaal terug naar het zuiden (ik was inmiddels gevorderd tot de Slufter), en daarmee kon dan eindelijk ook wat mij betreft het Dutchbirding vogelweekend definitief van start.

Overigens kon de klauwier nog wel even wachten, vond ik, de vogel van Waverhoek vorig jaar oktober indachtig: eerst even de slufter in. Dat bleek een goede keus: ongeveer halverwege vloog er ineens luid roepend een pieper rond. Die roep, zo zuiver en zo fijn: onmiskenbaar roodkeelpieper! Die had ik al in geen jaren gezien of gehoord. Een topsoort dus, wat mij betreft. De vogel streek verderop neer in de vegetatie maar vloog een minuut of tien later luid roepend weer op en vervolgde zijn weg naar het zuiden.

Na een mooie blik op onder andere kanoeten en rosse grutto’s in de monding van de Slufter bleek daurische onder licht voorbehoud veranderd in turkestaanse klauwier: nog wat zeldzamer en voor mij pas mijn tweede na twaalf jaar. Tijd om me terug naar het zuiden te begeven.

Een lift van Toine Morel maakte die onderneming er een stuk aangenamer op en zo stond ik even later temidden van een man of honderd te kijken naar deze voorlopig nog mystery-klauwier. Die liet zich van tijd tot tijd prachtig en helemaal vrij zien, af en toe tot op amper tien meter afstand en wat het ook was, het was sowieso mijn mooiste ‘izabelklauwier spec.’ ooit. Maar de determinatie bleek een echte uitdaging en is vooralsnog onbeslist.

Even in het kort mijn overwegingen, voor wat ze waard zijn:

De weliswaar wat grijze maar tintloos bleke onderzijde wees op turkestaanse. De relatief donkere, koudbruine bovenzijde, duidelijk contrasterend met de onderzijde, eveneens. Het opvallend donkere, zwartachtige oogmasker was ook al des turkestaans, tenzij de vogel ouder was dan een jaar. En waarschijnlijk was-ie dat, maar naarmate hij ouder was en het masker minder een rol speelt, zou je bij daurische toch ook meer kleur op de onderzijde verwachten, lijkt me, en een lichtere bovenzijde. De opvallende witte vleugelstreep, gevormd door witte bases van de handpennen en uitlopend in witte veerrandjes, lijkt volgens de ANWB-gids ook weer naar turkestaanse te wijzen, bij daurische vrouw / onvolwassen staat: geen of onbeduidende handpenvlek. En ook de donkere, naar de snavel iets bruiner wordende kruin deed meer aan turkestaanse denken dan aan daurische. De hele vage, soms nauwelijks zichtbare lichte wenkbrauw wees juist naar daurische: die zou bij turkestaanse veel prominenter moeten zijn. De hele fijne schubjes langs de flanken kunnen ze allebei hebben maar waren misschien beter voor daurische. De staart was overwegend donker met alleen rode buitenste staartpennen, in zit niet erg opvallend maar in vlucht juist wel: volgens afbeeldingen in de ANWB turkestaans maar de begeleidende tekst is daar genuanceerder over. Alles optellend en aftrekkend kom ik uit op turkestaanse klauwier, maar ik geef mijn mening graag voor een betere.

Het was hoe dan ook weer gezellig, vogelaars onder elkaar lekker debatterend over een lastige determinatie terwijl diverse groepjes graspiepers, vinken, spreeuwen en nog wat late boerenzwaluwen overvlogen alsof de trek vandaag inderdaad vertraagd was na de regen van vanochtend.

En na alle hectiek bij de klauwier was het heerlijk om aan het eind van de middag nog even helemaal in mijn eentje (waar  waren al die vogelaars gebleven? Het moment om een zeldzaamheid te ontdekken, leek me) door de duinen van de Muy te wandelen. Melding van steppekiekendief stoorde me even niet: ik bleef lekker waar ik was. Ik liep tot aan zee en terug en kon intussen een groepje staartmezen, een blauwe kiekendief, een roodkeelduiker over zee en een luid roepend overvliegende ijsgors bijschrijven. En een spannende braamsluiper. In oktober zijn die sowieso spannend en deze had ook nog een vrij lichte, zandkleurige bovenrug. Maar we zullen het wel nooit weten.

Na een gezellige avond en betrekkelijk korte nachtrust in het huisje dat ik deelde met Jeroen en Alfred die vandaag waren wezen varen, stonden we de volgende ochtend alweer vroeg buiten. Na de mooie, meest zonnige middag gisteren nu een rustige, heldere ochtend. Geen meteorologische ongemakken dit keer op het Dutchbirdingweekend: we konden er ook deze tweede dag voluit tegenaan. Bij het eerste ochtendlicht stonden we aan de Oorsprongweg te kijken naar een juveniele steppekiekendief, eerst begeleid door een sperwer en daarna door een smelleken. Vervolgens naar de veerhaven om de mensen op te vangen die pas vandaag op het eiland aankwamen. Met de voltallige groep ging het vervolgens naar de plek van de klauwier. Die bleek helaas niet meer aanwezig. Het was de enige smet op een verder volmaakte excursie. Terug aan de Oorsprongweg genoten we uitvoerig van de fraaie juveniele steppekiek die hier al sinds vrijdag verblijft. De overvliegende roodkeelpieper (mijn tweede dit weekend!) was meer dan een bijvangst en voor diverse excursiedeelnemers een lifer, en ook de langs vliegende slechtvalk mocht er best zijn. Bij het reddingsboothuis hadden we onze eerste bladkoning van de dag, af en toe fanatiek roepend en een paar keer leuk vrij in beeld. Vanaf de waddendijk bij Zeeburg zagen we een mooie grote pieper beneden in het weiland en in de akkers van Eierland vonden we in een groep rotganzen de daar gemelde zwarte rotgans, terwijl om ons heen volop veldleeuweriken, graspiepers en kneuen plus een paar tapuiten op de akker en liefst twee slechtvalken waarvan een ook enige tijd aan de grond. En in de tuintjes zagen we de tweede bladkoning van de dag. Deze was zwijgzaam, in elk geval toen wij er waren, maar liet zich af en toe erg mooi zien, samen met een goudhaan. Het was een mooi rijtje zeldzaamheden.

Waarna we langzamerhand de terugreis aanvingen. Langs Utopia, Wagejot en Ottersaat zakten we af naar de uitgang. Bontbekplevieren, bonte strandlopers, een paar kluten, nog een slechtvalk (de vierde van de dag), goudplevieren, een kanoet, watersnippen, rosse grutto’s en een kleine zilverreiger, onder meer: zeldzaam was het allemaal niet meer maar het zijn toch de soorten die een dagje Texel helemaal afmaken. Toen we tenslotte op de boot stonden, kon er bijna geen vogel meer bij. We kunnen er weer een weekje tegenaan.

12 oktober 2014


Meer lezen? Waddenmarathon